Postoje brojni fiziološki i psihološki faktori koji utiču na seksualni život trudničkog para.

Nakon postepenog smanjivanja učestalosti seksualnih odnosa, u prvom i drugom tromjesečju trudnoće, u trećem tromjesečju seks, praktično, zamire. Istraživanja pokazuju, međutim, da žene koje se naviknu da i za vrijeme trudnoće vode ljubav postaju lijepe i zavodljive.

Seksualnost žene

Uprkos izuzetnoj važnosti seksualnosti, s biološkog, sociološkog i psihološkog aspekta, humana seksualnost veoma je kasno postala predmet naučnog interesovanja. Zaista, ne postoji oblast koja je u većoj meri bila predmet društvene i religijske zabrane.

Do objavljivanja Mastersove i Johnsonove studije, 1966. godine, jednog od najvažmjih istraživanja iz oblasti fiziologije seksualnosti žene, vladali su postulati Alberta Kihsey-a (1948) o tipičnim obrascima seksualnog ponašanja žene, uslovljenim njenim godinama, bračnim stanjem i socio-ekonomskim statusom. I pored opsežnosti navedenih istraživanja, nije dat odgovor na pitanje na koji način ličnost integriše seks u svoj svakodnevni život. Dakle, riječ je o problemu odnosa ličnosti i seksualnosti, odnosno kako pojedini tipovi ličnosti utiču na usvajanje stavova o seksualnosti, kako pristupaju seksualnosti i kako ispoljavaju sopstveno seksualno ponašanje.

Savremena seksologija, kad je o ovom problemu riječ, slijedi dva osnovna pravca.

*Hiteova istraživanja, prva u historiji seksualnosti, na sistematizovan način otkrivaju kako žene prihvataju i doživljavaju tuđu i sopstvenu seksualnost. S obzirom na strogo subjektivni i individualni pristup seksualnosti, rezultati ovih istraživanja ne podliježu uopštenim zakonima. *Za razliku od navedenog istraživanja, rezultati drugih autora pokazuju da, u okviru postojećih tipova ličnosti (ekstroverti/introverti, stabilan/neurotičan tip ličnosti), postoje različiti oblici seksualnog ponašanja. Bez obzira na pol, ekstrovertne ličnosti slobodnije i češće iskazuju seksualno ponašanje od introvertnih ličnosti. Kad je riječ o odnosu dimenzije ličnosti i seksualnog ponašanja (stabilnost/neurotičnost), utvrđeno je da neurotične žene rjeđe doživljavaju orgazam, dok s druge strane, značajno češce imaju dismenoreju.

Psihofiziološke promjene koje nastaju u trudnoći

Trudnoća je normalno, psihofiziološko stanje, ali je istovremeno i izuzetno stanje, po tome što su sve rezerve i cjelokupne fizičke i psihičke karakteristike u iskušenju. Ona dovodi do niza promjena, koje u "negativnim" uslovima (nezrele i neurotične ličnosti) mogu uzrokovati dezorganizaciju ličnosti i patološke reakcije. Ako je u pitanju stabilna struktura ličnosti, sve "normalne krize", koje nastaju tokom trudnoće, prolaze nakon porođaja, a mogu dovesti i do sazrijevanja ličnosti.

Jedna od kriza koje mogu nastati u trudnoći jeste kriza seksualnog funkcionisanja. U periodu prilagođavanja na trudnoću karakteristično je da se gubi seksualno interesovanje. Tokom prva dva tromjesečja graviditeta dolazi do postepenog smanjivanja učestalosti odnosa. U posljednjem tromjesečju trudnoće seksualni odnosi predstavljaju rijetkost. Postavlja se pitanje faktora (psihološki, fiziološki, uticaj sredine) koji dovode do odbijanja ili motivisanosti za seksualne odnose u trudnoći.

Psihološki faktori koji utiču na seksulane odnose

- Stavovi trudnice o sopstvenoj trudnoći (željenost trudnoće, razlog za trudnoću).
- Način na koji trudnica prihvata promjene tijela uzrokovane trudnoćom. Žene koje su bile zavodljivog izgleda postaju nesigurne u način na koji će partner prihvatiti promjene, što najčešće rezultira otuđivanjem partnera i osjećanjem izolovanosti. Javlja se nesigurnost, te trudnoća može probuditi neke stare sumnje i konflikte.
- Način na koji trudnica reaguje na stresne situacije (porodična, materijalna i profesionalna situacija).
- Način na koji se trudnica prilagođava promjenama u odnosu s partnerom.

Fiziološke promjene koje utiču na seksualne odnose

- Seksualno interesovanje može biti umanjeno dodirivanjem grudi, koje su bolne i osetljive.
- Mučnina, koja može biti prisutna, često biva intenzivirana partnerovim zadahom, znojem ili parfemom.
- Promjena aktivnosti fetusa (aktivnost fetusa se za vrijeme seksualnog odnosa povećava) može biti uzrok nedovoljne opuštenosti i smanjene želje za seksualnim odnosom.

- Teškoće u pronalaženju adekvatnog položaja, u kome bi seksualni odnos bio ugodan.

Postoji određen broj žena koje imaju povećanu seksualnu želju za vrijeme trudnoće, naročito u prva dva tromjesečja. U posljednjem tromjesečju trudnoće, kod većine žena, dolazi do gubljenja želje za seksualnim odnosom. Ovaj tip ličnosti doživljava trudnoću kao dokaz ženstvenosti i upravo u tome vidi izvor želje. Žene koje, se naviknu na seksualnu aktivnost u trudnoći djeluju veoma lijepo i zavodljivo.

Danas se ne govori samo o ženi trudnici, već i o trudničkom paru. Muškarac prolazi kroz period adaptacije u procesu formiranja identiteta roditelja. Dival, 1971. godine, opisuje nove emocije koje kod muškaraca izaziva trudnoća (osjećaj "uhvaćenosti u zamku", ambivalencija, depresija, anksioznost). Povremeno se uočavaju i psihosomatske promjene (promjene raspoloženja, mučnina i nesanica). Sve iznijete reakcije obično ostaju neprepoznate i dobijaju malo pažnje od profesionalnih radnika.

Muškarci imaju različita mišljenja o seksualnom odnosu s partnerkom u trudnoći

*Prvi tip muškaraca saopštava da je odnos s trudnicom potpuno drugačiji doživljaj i iskustvo. Ovaj tip muškaraca često izjavljuje: "...njeno tijelo je drugačije, grudi su punije, zutegnutije, tkivo vagine izgleda čvrsće..." S napredovanjem trudnoće, i povećanjem trbuha, muškarac više nije sigurun kako da izvede seksualni akt. Javljaju se veoma kompleksna osjećanja, poput osjećanja da seksualne odnose ima ne samo dotadašnjom ljubavnicom, već s budućom majkom svoga deteta.

*Drugi tip muškaraca ima povećanu želju za vrijeme trudnoće svoje partnerke. Razlozi za to su sledeći: osjećanje velike bliskosti s partnerkom koja nosi njegovo dijete, oslobođenost straha od neželjenog začeća, osećaj sazrijevanja, doživljavanje trudnog tijela kao zavodljivog tijela.

*Treći tip muškaraca u različitim periodima trudnoće ima različitu želju za seksualnim odnosima. U prvom tromjesečju trudnoće, kod ovih muškaraca postoji želja za seksualmm odnosima. U posljednjem tromjesečju, želja se smanjuje, ili gotovo u potpunosti iščezava (frustracija uzrokovana nenalaženjem adekvatnog položaja u kojem je odnos ugodan; povećana vaginalna sekrecija - naročito kod onih muškaraca kod kojih je oralna predigra sastavni dio seksualnog akta; osjećaj straha da se za vrijeme seksualnog odnosa ne povrijedi plod).

Brojni muškarci za vrijeme seksualnog odnosa s trudnom suprugom maštaju o drugim ženama (obično je to žena koja nije rađala). Pojedini izjavljuju da imaju "krizu" za vrijeme trudnoće svoje partnerke (nikada između), a kao razlog za to navode gubitak privlačnosti partnerke u trudnoći. Mada se smatra da su maštanja i ovakve "veze" u ovim situacijama normalni (uslovno rečeno), ipak se može zaključiti da najčešće ukazuju na postojanje problema u vezi. Ovakve situacije dovode do gubitka komunikacije, međusobnog udaljavanja. Muškarac najčešće ne razumije svoja osjećanja, a partnerka, ukoliko zna za muževljevu vezu, osjeća bijes, napuštenost, odbačenost ili beznačajnost - osjeća se kao izvor problema.

U ovakvim situacijama od izvanrednog je značaja da parovi imaju profesionalni savjet, koji će im pomoći da, prije svega, nauče kako da komuniciraju. Razgovori će im omogućiti da uvide da prolaze kroz slične pritiske, da iznesu individualne potrebe i želje, kako se ne bi osjećali neprijatno pri zadovoljavanju specifičnih želja, kao i da pronađu rješenja prihvatljiva za oboje. Komunikacija je najefikasniji način da uz što manje bola prođu kroz kontradiktorna osjećanja koja trudnoća donosi.

Vesna Kostić, klinički psiholog

Komentari (1)